Nükleer santral için Çernobil önlemleri
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), ihalesi yapılan
nükleer enerji santrali için bir dizi güvenlik önlemi getirdi.
Depremden radyasyon sızmasına kadar olası kazalar için yapılacakları
belirleyen TAEK, hem santral çalışanları hem de halkın radyasyondan
korunması şartını getirdi.
TAEK'in Nükleer Güç Santrallerinin
Güvenliği İçin Özel İlkeler Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı.
Buna göre; santral sahası ve çevresi, santralin güvenliğini
etkileyebilecek doğal veya insan kaynaklı bütün dış olaylar açısından
ayrıntılı olarak incelenecek. Sahanın, santralin güvenliğini
etkileyebilecek dış olaylara karşı yeterli güvenlik önlemlerinin
alınabilmesi için uygun olduğu ve TAEK tarafından konulan kriterleri
sağladığı belgelerle gösterilecek.
İNSANA TAŞINMASI ÖNLENECEK
Santral
sahası, normal işletme ve kaza koşullarında birey, toplum ve çevre
üzerindeki radyolojik etkisi açısından değerlendirilecek. Radyoaktif
maddelerin insana taşınmasının hava, gıda zinciri ve su kaynakları gibi
olası yollarını etkileyebilecek saha özellikleri incelenecek. Olası
radyolojik etkilerin TAEK tarafından belirlenmiş limitlerin altında
kaldığı belgelerle gösterilecek.
Santral sahasında radyoaktif
maddelerin kaza sonucu salınmasının etkilerini sınırlandırmak için
önerilen saha dışı önlemlerin uygulanabilir olduğu belgelerle
gösterilecek.
Santral sahasında reaktörün durdurulmasından sonra
santralde üretilmeye devam eden ısının durdurmadan hemen sonra ve uzun
dönemde çekilebilmesi için güvenilir bir ısı kuyusu bulunacak. Santral
sahasının, nihai ısı kuyusunun kullanılabilirliğini tehlikeye
sokabilecek deprem, su baskını ve fırtına gibi olaylara karşı gereken
önlemlerin alınabilmesine olanak sağlayacak özelliklere sahip olduğu
belgelerle gösterilecek.
Bir santral; normal işletme, beklenen
işletme olayları ve kaza koşullarında güvenlik hedeflerinden sapmayacak
şekilde tasarımlanacak. Santral tasarımının, normal işletme koşulları
ve tasarımda kapsanan kazalar sırasında, öncelikli olarak ana güvenlik
fonksiyonları olan reaktör gücünün kontrolu, yakıtın soğutulması ve
radyoaktif maddelerin uygun fiziksel bariyerlerin içinde tutulması
işlevlerinin yerine getirdiği belgelerle gösterilecek.
DENENMİŞ VE TUTUCU TEKNOLOJİ KULLANILACAK
Tasarımda
deneyim ve testlerle kanıtlanmış teknolojiler kullanılacak. Yeni
tasarım özellikleri ancak bileşen, sistem veya santral düzeyinde
yapılan araştırma ve prototip testlerinden sonra tasarımda yer
alabilecek.
Tasarımda kullanılan fiziksel ve matematiksel
modeller deneyler veya işletme testleri ve veri analizleri ile
doğrulanır. Santralin güvenlik analizlerinde "tutucu model ve veriler"
kullanılacak. Gerçekçi model ve veriler ancak geçerliliği ve uygunluğu
gösterildiği durumlarda kullanılabilecek.
Nükleer santral
inşasına başlamadan önce temel güvenlik meselelerinin yeterli düzeyde
çözümlendiği, kalanların ise santralin işletilmesinden önce
çözümlenebileceği belgelerle gösterilecek.
Santralin, özellikle
güvenlik ve radyasyondan korunma için önemli elemanlarının, tasarıma
uygun şekilde inşa edildiğini ve amacına uygun şekilde çalıştığını
doğrulamak ve yetersizliklerin belirlenip giderilmesini sağlamak için
bir işletmeye alma programı uygulanacak.
ÇALIŞANLARA RADYASYON ÖLÇÜMÜ
Santralin
ve personelin radyolojik açıdan izlenmesi, doz kayıtlarının tutulması,
önemli alanlardaki radyasyon seviyesinin ve salınan radyoaktif
maddelerin ölçülmesi, radyoaktif dekontaminasyon ile atık depolama ve
tasfiye işlemleri öncesinde yapılan hazırlıkların izlenmesi ve
personelin radyasyon alanlarına girişinin denetimi ve izlenmesi ve
benzeri radyasyondan korunma önlemleri gerektiren faaliyetler,
radyasyondan korunma prosedürleri çerçevesinde uzman personel
tarafından yürütülecek.
HALK RADYASYONDAN KORUNACAK
Santralin
tasarımı aşamasından işletmeden çıkarılmasına kadar olan tüm
faaliyetlerde santralin işletmeden çıkarılacağı ve atıkların
depolanacağı dikkate alınacak. İşletme sırasında ortaya çıkacak olan
radyoaktif atık miktarı mümkün ve makul olan en az düzeyde tutulacak.
İşletmeden çıkarma sürecinde halkın ve çalışanların radyasyondan
korunması sağlanacak.
Olası ağır kaza durumlarında, reaktörü
kontrol altında tutmak, yakıtı soğutmaya devam etmek, radyoaktif
maddelerin kontrol altında tutulmasını sağlamak ve bunların
başarılamadığı durumlarda radyoaktif madde salınmasını mümkün ve makul
olan en düşük düzeyde tutmak amacıyla, santralin davranışını belirlemek
için yapılan analizlerin sonuçlarına dayanan kaza yönetimi planlaması
yapılacak.
RADYOAKTİF TATBİKAT YAPILACAK
Her
santral için, saha içine veya dışına önemli miktarda radyoaktif madde
salımına yol açabilecek kaza durumlarına yönelik olarak TAEK tarafından
onaylanmış bir acil durum planı oluşturulacak ve bu planın
uygulanabilirliğinden emin olmak için periyodik tatbikatlar yapılacak.
Acil
durumlarda müdahale etmek üzere saha içinde ve dışında güvenilir
iletişim araçları ile donatılmış kalıcı acil durum merkezleri
bulundurulacak.
Bir kaza durumunda radyoaktif madde salımının
boyutu ve öneminin erkenden teşhis edilebilmesi, radyolojik durumun
hızlı ve sürekli bir şekilde değerlendirilebilmesi ve koruyucu
önlemlere duyulan ihtiyacın belirlenebilmesi için gereken tüm araç ve
yöntemler sağlanacak.
ANKA